Dünya Sağlık Örgütü (WHO) hemen hemen her ülkeyi etkileyen COVID-19 olarakta bilinen koronavirüs ile alakalı sık sorulan sorulara cevap veriyor.

COVID-19 (Koronavirüs) alakalı sık sorulan sorulara Dünya Sağlık Örgütü yanıt veriyor.

Koronavirüs nedir?

Koronavirüsler, hayvanlarda veya insanlarda hastalığa neden olabilecek virüs ailesidir. İnsanlarda, birkaç koronavirüsün soğuk algınlığından Middle East Respiratory Syndrome (MERS) ve Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) gibi daha şiddetli hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına neden olduğu bilinmektedir. En son keşfedilen koronavirüs ise şu anda bilinen koronavirüs hastalığına COVID-19 neden olur.

COVID-19 nedir?

COVID-19, en son keşfedilen koronavirüsün neden olduğu bulaşıcı hastalıktır. Bu yeni virüs ve hastalık, salgının Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde başlamasından önce bilinmediği kayıtlarda mevcuttur.

COVID-19’un belirtileri nelerdir?

COVID-19’un en yaygın semptomları ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Bazı hastalarda ağrı, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı veya ishal olabilir. Bu semptomlar genellikle hafiftir ve yavaş yavaş başlar. Bazı insanlar enfekte olduğu halde herhangi bir semptom geliştirmezler ve kendilerini iyi hissedeler. Çoğu insan (yaklaşık% 80) özel tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşebilir. COVID-19 virüsüne maruz kalan her 6 kişiden yaklaşık 1’i ağır hastalanmakta ve nefes almakta güçlük çekmektedir. Yaşlı insanlar ve yüksek tansiyon, kalp problemleri veya diyabet gibi altta yatan tıbbi sorunları olanların hastalığı ağır geçirme olasılığı daha yüksektir. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çeken insanlar tıbbi yardım almalıdır.

COVID-19 nasıl yayılır?

İnsanlar COVID-19’u taşıyan başka bir insandan virüsü kapabilir. Hastalık, kişiden kişiye, COVID-19’lu bir kişi öksürdüğünde yada nefes ile ağzından çıkan küçük damlacıklar ile yayılabilir. Bu damlacıklar kişinin etrafındaki nesnelere ve yüzeylere düşer. Diğer insanlar daha sonra bu nesnelere veya yüzeylere dokunarak, sonra gözlerine, burnuna veya ağzına dokunarak COVID-19’a maruz kalabilirler. İnsanlar ayrıca, COVID-19’lu damlacıkları öksüren veya nefes veren bir kişiden damlacıklar halinde nefes alırlarsa COVID-19’u yakalayabilirler. Bu yüzden hasta olan bir kişiden 1 metreden daha uzak durmak önemlidir.

Kendimi korumak ve COVID-19 hastalığının yayılmasını önlemek için ne yapabilirim?

Herkes için koruma önlemleri

WHO web sitesinde ve ulusal ve yerel halk sağlığı otoritenizde bulunan COVID-19 salgınıyla ilgili en son bilgilerden haberdar olun. Dünyadaki birçok ülke COVID-19 vakalarını gördü ve bazılarında bu durum salgınlara dönüştü. Çin ve diğer bazı ülkelerdeki yetkililer salgınlarını yavaşlatmayı veya durdurmayı başardılar. Ancak, durum tahmin edilemez boyutlara ulaşabilir, bu yüzden en son haberler için düzenli olarak kontrol edin.

Bazı basit önlemler alarak enfekte olma veya COVID-19’u yayma riskini azaltabilirsiniz:

  • Ellerinizi düzenli olarak alkol bazlı bir sıvıyla ovarak temizleyin veya sabun ve su ile yıkayın.
    • Neden? Ellerinizi sabun ve su ile yıkamak veya alkol bazlı sıvı ile elinizi ovmak ellerinizde olabilecek virüsleri öldürür.
  • Öksüren veya hapşıran herkes arasında en az 1 metre (3 feet) mesafe bırakın.
    • Neden? Birisi öksürdüğünde veya hapşırdığında, burun veya ağzından virüs içerebilecek küçük sıvı damlacıkları püskürtür. Çok yakınsanız, öksüren kişinin hastalığı varsa, COVID-19 virüsü de dahil olmak üzere damlacıklarla virüsü kapabilirsiniz.
  • Göz, burun ve ağza dokunmaktan kaçının.
    • Neden? Eller birçok yüzeye dokunur ve virüsleri içerebilir. Eller virüsü gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza aktarabilir. Oradan, virüs vücudunuza girebilir ve sizi hasta edebilir.
  • Sizin ve çevrenizdeki insanların iyi bir solunum hijyeni uyguladığından emin olun. Bu, öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda ağzınızı ve burnunuzu bükülmüş dirsek veya tek kullanımlık mendil ile kapatınız
    • Neden? Damlacıklar virüs yayarlar. İyi bir solunum hijyeni uygulayarak çevrenizdeki kişileri soğuk algınlığı, grip ve COVID-19 gibi virüslerden korursunuz.
  • Kendinizi iyi hissetmiyorsanız evde kalın. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çekiyorsanız, tıbbi yardım alın ve önceden sağlık görevlilerini arayın. Yerel sağlık kurumunuzun talimatlarını izleyin.
    • Neden? Ulusal ve yerel yetkililer bölgenizdeki durum hakkında en güncel bilgilere sahip olacaktır. Önceden aramak, sağlık uzmanınızın sizi hızlı bir şekilde doğru sağlık kuruluşuna yönlendirmesini sağlayacaktır. Bu ayrıca sizi koruyacak ve virüslerin ve diğer enfeksiyonların yayılmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

COVID-19’un yayıldığı alanlarda (son 14 gün) ziyaret etmiş kişiler için koruma önlemleri

Yukarıda belirtilen yönergeleri izleyin (Herkes için koruma önlemleri)

  • Baş ağrısı, düşük dereceli ateş (37.3 C veya üstü) ve hafif burun akıntısı gibi hafif semptomlarla bile iyileşene kadar kendinizi iyi hissetmeye başlarsanız, evde kalarak kendinizi izole edin. Birinin size sarf malzemesi getirmesi veya dışarı çıkmanız gerekiyorsa ör. yiyecek almak için) maske takın.
    • Neden? Başkalarıyla temastan kaçınmak ve tıbbi tesisleri ziyaret etmek, bu tesislerin daha etkili çalışmasına ve sizi ve diğerlerini olası COVID-19 ve diğer virüslerden korumasına yardımcı olacaktır.
  • Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çekiyorsanız, derhal tıbbi yardım alın, çünkü bu solunum yolu enfeksiyonu veya diğer ciddi durumlardan kaynaklanabilir. Önceden arayın ve temas ettiğiniz kişilerle irtibat kurmasını söyleyin.
    • Neden? Önceden aramak, sağlık uzmanınızın sizi hızlı bir şekilde doğru sağlık kuruluşuna yönlendirmesini sağlayacaktır. Bu ayrıca COVID-19 ve diğer virüslerin olası yayılmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

COVID-19’u yakalanma ihtimalim nedir?

Risk, bulunduğunuz yere ve daha spesifik olarak, orada bir COVID-19 salgını olup olmadığına bağlıdır.

Çoğu yerde çoğu insan için COVID-19’u yakalama riski hala düşüktür. Bununla birlikte, artık dünyanın dört bir yanında hastalığın yayıldığı yerler (şehirler veya bölgeler) var. Bu alanlarda yaşayan veya ziyaret eden insanlar için COVID-19’u yakalama riski daha yüksektir. Hükümetler ve sağlık otoriteleri, yeni bir COVID-19 vakası tespit edildiğinde güçlü bir şekilde harekete geçiyor. Seyahat, hareket veya büyük toplantılarda yerel kısıtlamalara uyduğunuzdan emin olun. Hastalık kontrol çabalarıyla işbirliği yapmak COVID-19’u yakalama veya yayma riskinizi azaltacaktır.

COVID-19 salgınları, Çin’de ve diğer bazı ülkelerde gösterildiği gibi kontrol altına alınabilir ve salgın durdurulabilir. Ne yazık ki, yeni salgınların ortaya çıkma ihtimalide göz önünde bulundurulmlıdır. Gittiğiniz veya gitmeyi düşündüğünüz yerlerdeki durumun farkında olmanız önemlidir. WHO, dünya çapında COVID-19 durumu hakkında günlük güncellemeler yayınlamaktadır.

Bunları https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/ adresinde görebilirsiniz.

COVID-19 hakkında endişelenmeli miyim?

COVID-19 enfeksiyonuna bağlı hastalık, özellikle çocuklar ve genç yetişkinler için genellikle hafif seyretmektedir. Bununla birlikte, ciddi hastalığa neden olma ihtimalide vardır. Bu hastalığa yakalanan her 5 kişiden yaklaşık 1’inde hastane bakımı gerekir. Bu nedenle, insanların COVID-19 salgınının kendilerini ve sevdiklerini nasıl etkileyeceğinden endişe etmesi oldukça normaldir.

Endişelerimizi kendimizi, sevdiklerimizi ve topluluklarımızı korumak için eyleme geçirebiliriz. Bu eylemler arasında ilk ve en önemlisi düzenli ve kapsamlı el yıkama ve iyi solunum hijyeni başta gelmektedir. İkinci olarak, seyahat, hareket ve toplantılara getirilen kısıtlamalar da dahil olmak üzere, yerel sağlık otoritelerinin tavsiyelerini takip etmenizde önemlidir.

Kendinizi nasıl koruyacağınız hakkında daha fazla bilgi için https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public

Kimler COVID-19 hastalığını ağır geçirme riski altındadır?

Hala COVID-2019’un insanları nasıl etkilediğini öğrenmeye çalışıyoruz, şimdilik ise bildiğimiz yaşlılar ve önceden mevcut bir hastalığı olan kişiler (yüksek tansiyon, kalp hastalığı, akciğer hastalığı, kanser veya diyabet) bu hastalığı diğerlerinden daha ağır geçiriyor diyebiliriz.

Antibiyotikler COVID-19’un önlenmesinde veya tedavisinde etkili midir?

Hayır. Antibiyotikler virüslere karşı işe yaramazlar, sadece bakteriyel enfeksiyonları iyileştirebilirler. COVID-19’a bir virüs neden olur, bu nedenle antibiyotikler bu virüse etki etmez. Antibiyotikler, COVID-19’un önlenmesi veya tedavisi için kullanılmamalıdır. Sadece bir bakteriyel enfeksiyonu tedavi etmek için bir doktor tarafından yönlendirildiği şekilde kullanılmalıdır.

COVID-19’u önleyebilecek veya tedavi edebilecek herhangi bir ilaç veya tedavi var mı?

Şu anda mevcut ilaçların hastalığı önleyebileceğine veya tedavi edebileceğine dair bir kanıt yoktur. WHO, COVID-19 için bir önleme veya tedavi olarak antibiyotikler de dahil olmak üzere herhangi bir ilaçla kendi kendinizi iyileştirmeye çalışmanızı önermemektedir. Bununla birlikte devam eden birkaç klinik çalışma vardır. WHO, klinik bulgular elde edilir edilmez güncellenmiş bilgi vermeye devam edecektir.

COVID-19 için bir aşı, ilaç veya tedavi var mı?

Henüz değil. Bugüne kadar, COVID-2019’u önlemek veya tedavi etmek için aşı ve spesifik bir antiviral ilaç yoktur. Bununla birlikte, etkilenenlerin semptomları hafifletmeye özen göstermesi gerekir. Ciddi hastalığı olan kişiler hastaneye yatırılmalıdır. Çoğu hasta destekleyici bakım sayesinde iyileşmektedir.

Olası aşılar ve bazı spesifik ilaç tedavileri araştırılmakta ve klinik araştırmalarla test edilmektedir. WHO, COVID-19’u önlemek ve tedavi etmek için aşı ve ilaç geliştirme çabalarını koordine etmektedir.

Kendinizi ve diğerlerini COVID-19’a karşı korumanın en etkili yolları, ellerinizi sık sık temizlemek, öksürüğünüzü dirsek veya tek kullanımlık mendil ile örtmek ve öksüren veya hapşıran insanlardan en az 1 metre uzakta durmaktır.

COVID-19 SARS ile aynı mıdır?

Hayır. COVID-19’a neden olan virüs ve 2003 yılında Şiddetli Akut Solunum Sendromu’nun (SARS) salgınına neden olan virüs genetik olarak birbiriyle ilişkilidir, ancak neden oldukları hastalıklar oldukça farklıdır. SARS, COVID-19’dan daha ölümcül ama çok daha az bulaşıcıdır. 2003 yılından bu yana dünyanın hiçbir yerinde SARS salgını yaşanmadığı kayıtlarda mevcuttur.

Kendimi korumak için maske takmalı mıyım?

Sadece COVID-19 semptomlarına (özellikle öksürük) sahipseniz veya COVID-19 olan birinin ihtiyaçlarını karşılıyor veya tedavi etmeye çalışıyorsanız bir maske takmalısınız. Tek kullanımlık yüz maskesi yalnızca bir kez kullanılabilir. Dünya çapında maske sıkıntısı var, bu yüzden WHO insanları maskeleri akıllıca kullanmaya çağırıyor.

WHO, değerli kaynakların gereksiz yere israfından ve maskelerin yanlış kullanılmasından kaçınmak için tıbbi maskelerin rasyonel kullanılmasını tavsiye eder.

Kendinizi ve diğerlerini COVID-19’a karşı korumanın en etkili yolları, ellerinizi sık sık temizlemek, öksürüğünüzü dirsek veya tek kullanımlık mendil ile örtmek ve öksüren veya hapşıran insanlardan en az 1 metre uzakta durmaktır.

Bir maske nasıl takılır, kullanılır, çıkarılır ve atılır?

Maske takmak neden önemlidir?
  • Bir maske sadece sağlık çalışanları, bakım görevlileri, ateş veya öksürük ve hapşırma gibi solunum semptomları olan kişiler tarafından kullanılmalıdır.
  • Maskeye dokunmadan önce, elleri alkol bazlı bir sıvı ile ovarak veya sabun ve su ile temizleyin.
  • Maskeyi alın ve yırtık veya delik olup olmadığını inceleyin.
  • Hangi tarafın üst taraf olduğunu (metal şeridin olduğu yerde) yönlendirin.
  • Maskenin doğru tarafının dışarıya baktığından emin olun (renkli taraf).
  • Maskeyi yüzünüze yerleştirin. Maskenin metal şeridini veya sert kenarını, burnunuzun şekline göre kalıplayın.
  • Maskenin alt kısmını aşağı doğru çekin, böylece ağzınızı ve çenenizi kaplar.
  • Kullandıktan sonra maskeyi çıkarın; maskenin potansiyel olarak kontamine olmuş yüzeylerine dokunmamak için maskeyi yüzünüzden ve kıyafetlerinizden uzak tutarken kulakların arkasındaki elastik halkaları çıkarın.
  • Kullanımdan hemen sonra maskeyi kapalı bir kutuya atın.
  • Maskeye dokunduktan veya attıktan sonra el hijyeni uygulayın – Alkol bazlı bir sıvı ile elinizi ovun veya ellerinizi su ve sabunla yıkayın.

COVID-19 için kuluçka süresi ne kadardır?

“Kuluçka dönemi”, virüse yakalanmak ile hastalığın semptomlarına başlama arasındaki zaman anlamına gelir. COVID-19 için kuluçka döneminin çoğu tahminleri, en yaygın olarak beş gün olmakla beraber 1-14 gün arasındadır.

İnsanlar bir hayvan kaynağından COVID-19 ile enfekte olabilir mi?

Koronavirüsler, hayvanlarda yaygın olan geniş bir virüs ailesidir. Bazen insanlar bu virüslerle enfekte olup diğer insanlara bulaştırabilirler. Örneğin, SARS-CoV misk kedileri ile ilişkilendirilmiş ve MERS-CoV hecin develeri ile ilişkilendirilmiştir. COVID-19’un Olası hayvan kaynakları henüz doğrulanmamıştır.

Canlı hayvan pazarlarını ziyaret ederken olduğu gibi kendinizi korumak için, hayvanlarla ve hayvanların temas ettiği yüzeylerle doğrudan temastan kaçının. Çiğ et, süt veya hayvan organlarını, iyi muhafaza edin ve çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünler tüketmekten kaçının.

COVID-19’a evcil hayvanımdan yakalanabilir miyim?

Hong Kong’da enfekte olan bir köpeğin bir örneği olsa da, bugüne kadar bir köpek, kedi veya herhangi bir evcil hayvanın COVID-19’u iletebileceğine dair bir kanıt yoktur. COVID-19 esas olarak enfekte bir kişi öksürdüğünde, hapşırdığında veya konuştuğunda üretilen damlacıklar yoluyla yayılır. Kendinizi korumak için ellerinizi sık sık ve iyice temizleyin.

Virüs yüzeylerde ne kadar süre hayatta kalır?

COVID-19’a neden olan virüsün yüzeylerde ne kadar süre hayatta kaldığı kesin değildir, ancak diğer koronavirüsler gibi davranmaktadır. Çalışmalar, koronavirüslerin (COVID-19 virüsü ile ilgili ön bilgiler dahil) birkaç saat veya birkaç güne kadar yüzeylerde devam edebileceğini göstermektedir. Bu durum farklı koşullar altında değişebilir (örn.yüzey tipi, ortam sıcaklığı veya nemi).

Bir yüzeyin enfekte olabileceğini düşünüyorsanız, virüsü öldürmek ve kendinizi ve başkalarını korumak için dezenfektanla temizleyin. Ellerinizi alkol bazlı sıvı ile temizleyin veya sabun ve su ile yıkayın. Gözlerinize, ağzınıza veya burnunuza dokunmaktan kaçının.

Aşağıdaki önlemler COVID-19’a karşı etkili değildir ve hatta zararlı olabilir:

  • Sigara içmek
  • Birden fazla maske takmak
  • Antibiyotik almak
  • Her durumda, ateşiniz, öksürüğünüz ve nefes almada zorluk çekiyorsanız, daha ciddi bir enfeksiyon gelişme riskini azaltmak için erken tıbbi bakım isteyin ve son seyahat geçmişinizi sağlık uzmanınızla paylaştığınızdan emin olun.

Bu yazı 29.03.2020 tarihinde en güncel haliyle Dünya Sağlık Örgütü’nün resmi sitesinden alınmıştır.

Creative Commons Lisansı
Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here